MARTA KOTARBA
PSYCHOTERAPIA

Kiedy i po co zgłosić się z dzieckiem do psychoterapeuty?

Psychoterapia dziecka w podejściu analitycznym wykorzystuje naturalne sytuacje zabawy, swobodnej rozmowy, aby pomóc mu wyrażać i nazywać emocje oraz pokazać w bezpiecznej przestrzeni, co się z nim dzieje i jak ono przeżywa otaczający go świat. Zdarza się, że część trudności, których doświadcza dziecko wynika z nasilonych konfliktów pomiędzy jego rzeczywistością wewnętrzną, a oczekiwaniami napływającymi z zewnątrz. Wówczas kluczowa staje się próba wniknięcia w sposób pojmowania i przeżywania przez niego świata.

Jeżeli opiekunowie, czy wychowawcy dostrzegają, że dziecko doznaje:

długotrwałego smutku, przejmującego lęku, czy innych uczuć niezrozumiałych dla otoczenia

nasilonych problemów z funkcjonowaniem w środowisku przedszkolnym lub szkolnym

napadów złości, które sprawiają mu cierpienie oraz uniemożliwiają udział w codziennych aktywnościach podejmowanych w domu, przedszkolu, czy w szkole

silnych emocji w kontaktach społecznych, które utrudniają nawiązywanie i podtrzymywanie relacji

– warto rozważyć spotkanie z psychoterapeutą – Kiedy dziecku potrzebna jest psychoterapia? 

Czego się spodziewać?

W psychologii analitycznej zakłada się, że dziecko przychodzi na świat wyposażone w pewien model rozwojowy. Ten pierwotny, wrodzony plan jest bazą zarówno dla większości zachowań, które niemowlę przejawia tu i teraz, ale także dla dalszego psychicznego dojrzewania. Wzajemne interakcje – pomiędzy środowiskiem zewnętrznym, w którym funkcjonuje dziecko oraz jego światem wewnętrznym, który zawiera pewien określony potencjał – tworzą przestrzeń do wzrostu. Ważne jest zwrócenie uwagi na napięcie, które pojawia się pomiędzy tym, z czym przychodzi do danego systemu rodzinnego dziecko (jego wewnętrzny świat oraz zasoby) oraz tym, co napotyka w określonym środowisku zewnętrznym.

Psychoterapeuta podąża za impulsami i aktywnością dziecka, z empatią wkraczając w jego świat symboliczny (rysunki, sny, fantazje). Psychoterapia dziecka wspiera więc proces doświadczania siebie samego tak, aby mogło ono zacząć regulować własne impulsy oraz utrzymywać względną równowagę przepływu energii między światem zewnętrznym oraz wewnętrznym.

Przez cały czas terapii dziecka, wsparciem objęci są również rodzice. Moim celem jest wzmocnienie rodzicielskich umiejętność okazywania dziecku akceptacji pomimo pojawiających się trudnych zachowań, czy emocji. Dziecko nawet o głębokich zaburzeniach emocji i zachowania musi poczuć bezpieczne, wspierające „bycie obejmowanym”, akceptowanym i chcianym, ponieważ tylko tak prawidłowo rozwijać może poczucie własnej tożsamości i wartości.

Ze względu na złożoność i specyfikę pracy z dziećmi oraz młodzieżą często konieczna jest większą częstotliwość sesji niż raz w tygodniu. Z reguły spotykam się z dzieckiem dwa / trzy razy w tygodniu. W wyjątkowych przypadkach może być przez jakiś czas koniecznie zintensyfikowanie sesji. Niezwykle istotne jest także otoczenie wsparciem rodziców dzieci z zaburzeniami zachowania i emocji, dlatego co jakiś czas spotykam się z rodzicami, czy opiekunami bez udziału dziecka, które poddaje się psychoterapii.

Sesja psychoterapeutyczna trwa 50 minut.

Rozpoczęcie psychoterapii poprzedzone jest spotkaniami konsultacyjnymi z rodziną

  • w pierwszym spotkaniu nie uczestniczy dziecko,
  • w drugim spotkaniu uczestniczą rodzice / opiekunowie wraz z dzieckiem.

Pierwsze spotkanie konsultacyjne z rodzicami / opiekunami dziecka
– dlaczego nie uczestniczy w nim dziecko?

Psychoterapia zaburzeń emocji i zachowania jest niezwykle złożona, ponieważ rozwój psychiczny człowieka nie przebiega według jednego standardu i u każdego dziecka może przybierać różne tempo i nakładać się na określone stadia rozwojowe oraz szczególne sytuacje, jak na przykład przewlekła choroba dziecka, śmierć rodzica, rozwód, częste zmiany miejsca zamieszkania, konflikty w rodzinie.

Niezwykle ważna w pracy psychoterapeutycznej z dzieckiem jest zatem całościowa ocena jego funkcjonowania z szerokim uwzględnieniem kontekstu społecznego, w którym funkcjonuje. Decydujące jest zebranie informacji o dziecku od jego opiekunów, dlatego też w pierwszym spotkaniu konsultacyjnym nie uczestniczy dziecko. Na pierwszą konsultację zapraszam – w miarę możliwości – oboje rodziców, czy opiekunów dziecka. Podczas sesji rodzice, czy opiekunowie mają swobodną przestrzeń do przedstawienia tego, co się dzieje z dzieckiem oraz jak oni tego doświadczają. Jeśli dziecko przeszło jakikolwiek proces diagnozy, czy leczenia, można przynieść ze sobą właściwą dokumentację.

Na pierwszym spotkaniu konsultacyjnym – o ile rodzice, czy opiekunowie wyrażają zgodę – pytam też o różne aspekty związane z rozwojem dziecka. Mogą pojawić się pytania o:

  • przebieg ciąży i okresu połogu u matki,
  • stan zdrowia dziecka oraz pobudzenia w pierwszych miesiącach życia,
  • czas zdobywania podstawowych umiejętności ruchowych oraz nabywania kompetencji społecznych,
  • obecne funkcjonowanie dziecka w środowisku przedszkolnym / szkolnym, domowym oraz w grupie rówieśniczej.

Porozmawiamy też o możliwościach czasowych, aby ustalić częstotliwość sesji oraz przedyskutujemy aspekty formalne spotkań – czas trwania sesji oraz przewidywany czas trwania psychoterapii dziecka, kwestię odwoływania / przekładania spotkań, sposób kontaktu pomiędzy sesjami, wysokość i metody odpłatności za sesje. Wspólnie ustalimy także zasady poufności tak, aby dziecko mogło czuć się bezpiecznie w relacji terapeutycznej.